อัตลักษณ์ไทยในระดับสากล

Photo source from en.wikipedia.org

ก่อนจะจินตนาการให้เห็นภาพอัตลักษณ์ไทยในระดับสากล เราควรเข้าใจความหมายของคำว่า อัตลักษณ์ (identity อ่านว่า ไอ-เด็น-ติ-ตี้) ให้ชัดเจนกันอีกที เพื่อไม่ให้สับสนกับคำว่า เอกลักษณ์ (Uniqueness) อัตลักษณ์ (อ่านว่า อัด-ตะ-ลัก) ประกอบด้วยคำว่า อัต (อัด-ตะ) ซึ่งหมายถึง ตน หรือ ตัวเอง กับ ลักษณ์ ซึ่งหมายถึง สมบัติเฉพาะตัว คำว่า อัตลักษณ์ หมายถึง ผลรวมของลักษณะเฉพาะของสิ่งใดสิ่งหนึ่งซึ่งทำให้สิ่งนั้นเป็นที่รู้จักหรือจำได้ เช่น นักร้องกลุ่มนี้มีอัตลักษณ์ทางด้านเสียงที่เด่นมาก ใครได้ยินก็จำได้ทันที สังคมแต่ละสังคมมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตนเอง โลกาภิวัตน์ทำให้อัตลักษณ์ของสังคมไทยเปลี่ยนไป

อัตลักษณ์ (identity) จึงเป็นลักษณะเด่น จุดขาย สัญลักษณ์เรื่องราวที่น่าสนใจ (storytelling ) รวมทั้งแสดงเอกลักษณ์ (Uniqueness) แฝงไว้ด้วยในของทุกสิ่งในโลก ส่วนคำว่า “เอกลักษณ์” ในความหมายว่าลักษณะอันเป็นเฉพาะ มีหนึ่งเดียวของสิ่ง ๆ หนึ่ง เช่น ภาษาไทยเป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย ชุมชนนี้มีเอกลักษณ์อยู่ที่การทอผ้าจก หมายความว่าคนในชุมชนนี้มีอาชีพทอผ้าจกเหมือน ๆ กันหมด



Photo source from julychoo.com

Photo source from thislifeoftravel.com

เรามีอัตลักษณ์หลาย ๆ อย่างที่ชาวต่างชาติให้ความสนใจ เราเคยนิยามตัวเองว่าเป็นเมืองแห่งรอยยิ้ม เมืองแห่งความสนุกสนาน ครัวของโลก เป็นฮับทางการแพทย์ แต่ทำไมไม่เคยมีอะไรเกิดขึ้นสักอย่างอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งที่ต่างชาติจดจำเราได้จากสิ่งเหล่านี้ ไม่อย่างนั้นความนิยมไม่แพร่หลายไปจนถึงต่างประเทศ


เพื่อนคนไหนพาสาวไปเดทในร้านอาหารไทย หรือพาไปทำสปานวดแผนไทย รับรองว่าไม่เกินปีมีโอกาสแต่งงานด้วยกันแน่นอน เพราะชื่อเสียงของอาหารไทยโด่งดัง และมีความหรูหราจากความพิถีพิถันปรุงแต่งรสชาติและการจัดสำรับอาหารสำหรับชาวต่างประเทศ เฉกเช่นกับสปาและนวดแผนไทยที่นำภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย กลิ่นหอมของน้ำมันนวดอโรมา การนวดที่เข้าถึงทุกส่วนประสาท รวมทั้งการบริการแบบ อย่างไทยที่ผสมผสานเข้ากันอย่างลงตัว ทำให้ทั้งสองอย่างนี้ มีลักษณะเด่น มีจุดขาย มีสัญลักษณ์ มีเรื่องราวที่น่าสนใจ (storytelling ) รวมทั้งแสดงเอกลักษณ์ความเป็นไทย


Photo source from medicalnewstoday.com


ดังนั้นเราต้องหันกลับมาทบทวนกันใหม่ว่า ทำไมอัตลักษณ์ไทยในระดับสากลถึงไม่เป็น Pop Culture สักที สิ่งที่เห็นได้ชัดก็คือ การขาดการต่อยอดความคิดจากอัตลักษณ์ที่เรามี ไม่เคยทำวิจัยและพัฒนาสิ่งที่เรามีอยู่ว่าจริง ๆ แล้ว มันคือจุดเด่นจริงหรือไม่ มันขายได้ไหม ขายกับใคร ขายที่ไหน และที่สำคัญคือขายอย่างไรให้โลกจดจำ เรายังขาดการผลักดันให้เกิดการต่อยอดด้วยความคิดสร้างสรรค์ใหม่ ๆ การตลาดใหม่ ๆ รวมทั้งเข้าใจพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ ๆ เรายังคงเชื่อในอัตลักษณ์ไทยแบบเดิม ๆ และแข่งกันทำซ้ำ ๆ ผลที่ได้คือตลาดน้ำและถนนคนเดินทั่วประเทศไทย และสตรีทอาร์ตที่ไม่มีความยึดโยงอะไรกับคนในพื้นที่ สิ่งแปลกปลอมในระบบนิเวศน์ของเมือง เช่น เสาไฟฟ้า ลวดลายต่าง ๆ สะพานลอย สายไฟฟ้าที่ระโยงระยาง ป้ายบอกทางและสัญลักษณ์ของเมืองต่าง ๆ ที่ไม่ตอบโจทย์ทั้งอัตลักษณ์ชุมชนและการท่องเที่ยว ถึงเวลาหรือยังที่เราต้องถอดรื้อความคิดแบบเดิม ๆ และถอดบทเรียนจากประเทศอื่น ๆ เพื่อมาพัฒนาจุดขายใหม่ของเรา เพราะทรัพยากรการท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัฒนธรรมของเรา กำลังกลายเป็นดิสนีย์แลนด์รุ่นเก่า ที่ไม่เคยปรับปรุงให้ถูกจริตนักท่องเที่ยวรุ่นใหม่มานานเกินไปแล้ว ถึงเวลาหรือยังที่จะต้องมี คู่มืออัตลักษณ์ประจำเมือง (City Identity Manual) เพื่อให้คนทั้งเมืองพัฒนาเมืองไปในทิศทางเดียวกัน

1 view0 comments