เพราะว่าสายตามันหลอกกันไม่ได้: คุยกับ Self-Factory ต้องสื่อสารยังไง ให้จริงใจ ด้วยทักษะการแสดง





อิงค์ วรันทร กล่าวไว้ว่า “เพราะว่าสายตามันหลอกกันไม่ได้” อย่างที่เขาว่า ดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ แค่มองตาก็รู้แล้วว่าคิดอะไร จริงใจหรือเปล่า หรือโกหกอะไรเราอยู่ ของมันดูออกนะ 👀


แต่จริง ๆ นอกจากสายตาแล้ว ภาษากายอื่น ๆ ก็หลอกคนรับสารไม่ได้หรอก ไม่ว่าจะเป็นน้ำเสียง ท่าทางการยืน ความมั่นใจในเรื่องที่พูด ความจริงใจ สิ่งเหล่านี้ถ่ายทอดออกมาผ่านภาษากายของคนและยากมากที่คนเราจะปิดบังเรื่องพวกนี้ไว้ได้ ดังนั้น ถ้าเฟคมันก็ดูออก 🤧


แล้วทำอย่างไรล่ะเราถึงจะสื่อสารได้โดยไม่ “เฟค” ไม่เสแสร้งแกล้งทำ สื่อสารยังไงให้ “จริงใจ” “เป็นตัวของตัวเอง” และยัง “มั่นใจ” อยู่? วันนี้แมงโก้จะชวนทุกคนมารู้จักอีกหนึ่งกระบวนการพัฒนาทักษะที่สุดแสนจะพื้นฐานอย่าง “ทักษะการสื่อสาร” ของเรากัน ด้วยกระบวนการที่หลายคนฟังแล้วอาจจะงงว่า เรียนไปทำไม ต้องใช้ในชีวิตประจำวันเหรอ นั่นก็คือ “ทักษะการแสดง”



💡ทักษะการสื่อสารสำคัญ การสื่อสารที่ผู้รับสารและผู้ส่งสารไม่เข้าใจกัน นำไปสู่ผลลัพธ์ที่แย่ลง คำพูดของคุณจึงมีอิทธิพลต่อทั้งผู้พูดและผู้รับ

ก่อนอื่นเราต้องมาทวนกันก่อน ย้อนกลับไปไม่ไกลเท่าไหร่ สมัยเรียนมัธยมก็น่าจะยังไม่นานมาก (?) คุณครูเคยสอนว่า หลักของการสื่อสารประกอบด้วยสองส่วนคือ ภาษาพูด (วัจนภาษา) และภาษากาย (อวัจนภาษา) ทั้งสองส่วนมีความสำคัญเท่า ๆ กันทีเดียว นอกจากคนเราจะต้องเรียบเรียงเรื่องที่พูดให้คนฟังเข้าใจแล้ว ท่าทางตอนพูดก็ช่วยสื่อสารเหมือนกัน แววตาจริงใจ น้ำเสียงสดใส หรือท่ายืนที่ดูมั่นอกมั่นใจในเรื่องที่พูด ช่วยเสริมให้คนฟังเข้าใจสารของเรามากขึ้น


“การสื่อสารสำคัญสำหรับมนุษย์ทุกคน และมนุษย์ทุกคนต้องสื่อสาร ไม่ใช่แค่ verbal communication (สื่อสารด้วยภาษาพูด) คนจะคิดว่า การสื่อสารต้องใช้ภาษา(พูด)เท่านั้น Self-Factory พยายามทำให้คนเข้าใจว่า การสื่อสารด้วยภาษากายก็สำคัญ และสำคัญมากกว่าเสียด้วย ฉะนั้นการมี awareness รับรู้และวิเคราะห์ได้ว่าสิ่งที่อีกฝั่งสื่อมา น้ำเสียง ท่าทาง ถ้าเรามองเห็นมองเป็น ก็จะสื่อสารโดยบรรลุเป้าหมายที่ต้องการได้มากขึ้น”

แมงโก้ได้มีโอกาสพูดคุยกับ คุณปราง-พิมพ์ภัทร ชูตระกูล และคุณเตย-ทิพย์ตะวัน อุชัย Founder จาก Self-Factory ซึ่งตลอดมาทำงานกับการพัฒนาและออกแบบการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ ด้วย “ทักษะการแสดง” และ “หลักจิตวิทยา”






“ทักษะการแสดง” มันจะช่วยพัฒนาการสื่อสารของเราได้ยังไง?


ต้องพูดก่อนว่า ความเข้าใจของคนส่วนใหญ่ที่มีต่อ “ทักษะการแสดง” หรือแอคติ้ง (acting) คือ คนมักเข้าใจว่า มาเรียน acting จะได้ pretend เป็นคนอื่น เป็นคนน่ารักขึ้น มั่นใจขึ้นได้ ซึ่งไม่ใช่คำตอบเดียวของการแสดง จริงอยู่ว่าการแสดงอาจโมเมนต์ที่นักแสดงต้องรับบทเป็นคนอื่น แต่สุดท้ายแล้วพื้นฐานของการแสดงเริ่มจาก “การรู้จักตัวเอง” สำหรับคนที่ไม่ใช่นักแสดง (non-actor) ก็จะค้นหามุมของตัวเองมาพัฒนาต่อไป เป็นการสื่อสารเฉพาะตน ซึ่งการ “รู้จักตัวเอง” หรือ “เข้าใจตัวเอง” นี้ ก็คาบเกี่ยวอยู่กับศาสตร์ของจิตวิทยา Self-Factory จึงนำทั้งสองศาสตร์นี้มาทำงานร่วมกันแล้วออกแบบวิธีการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ของผู้เรียน


“พอพูดถึง acting คนมักคิดถึงการแสดงอะไรที่มันยิ่งใหญ่มากมาย ตั้งคำถามว่า แล้วทำไม non-actor ต้องเรียนสิ่งที่มากกว่าในชีวิตประจำวัน ทำไมเราต้องแสดง
“ต้องย้อนกลับไปก่อนว่า acting มันไม่ได้ยิ่งใหญ่ มันกลับไปที่การรู้จักตนเอง การรู้จักตนเองคือการเรียนรู้ตนเอง เป็นใคร เป็นอะไร ไปสวมบทบาทไหน ตัวตนนี้ก็เกี่ยวถึง self ในจิตวิทยาซึ่งให้ความสำคัญกับคำนี้ สองศาสตร์นี้จึงนำมาประยุกต์ร่วมกัน เราใช้การหาตัวตนแบบ acting + จิตวิทยา มาพัฒนาคนทั่ว ๆ ไปที่ไม่ใช่นักแสดงได้ ที่สำคัญคือ acting และจิตวิทยามีจุดร่วมกันมากกว่าแค่เรื่อง self แต่คือเรื่องความจริงใจ จะเป็นนักแสดงที่ดีได้ต้องมีความจริงใจ จะเข้าใจตนเองได้ในทางจิตวิทยาก็ต้องมีความจริงใจต่อตนเอง ถึงจะไม่ได้เป็น actor ก็เรียนกระบวนการนี้แล้วไปพัฒนาตนเองต่อได้” –– คุณปราง-พิมพ์ภัทร ชูตระกูล

นอกจากนี้ คุณเตยยังได้อธิบายเพิ่มเติมอีกว่า ทักษะการแสดงช่วยให้คนเรียนเซ็ตเป้าหมายในการสื่อสารได้ชัดเจนขึ้น


“สื่อสารเพื่ออะไร สื่อสารไปทำไม วิเคราะห์ว่าผู้ฟังของเราคือใคร อยู่ในระดับ เลเวล ที่สูง-ต่ำกว่าเรา ต้องดีไซน์วิธีสื่อสารให้เข้ากับผู้ฟัง บทบาทของเรา สื่อสารในฐานะใคร ในห้องเรียนการละคร นักแสดงต้องถูกฝึกให้ใช้ sense หรือประสาทสัมผัสทั้งห้า ซึ่งเราก็นำมาปรับใช้กับคลาสของเรา ให้ผู้เรียนใช้ sense รับรู้ข้อมูล และเป็นข้อมูลที่เราวิเคราะห์ได้ และเสริมด้านจิตวิทยา”




สื่อสารออนไลน์ ยิ่งต้อง “เตรียมตัว” ให้มากขึ้น?


การคุยกันต่อหน้าก็เรื่องหนึ่ง แต่ในโลกที่ทุกวันนี้เราเจอกันออนไลน์มากกว่าต่อหน้า การสื่อสารก็ยากขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง คุณปรางพูดถึงการส่งผ่าน “เอเนอร์จี้” (Energy) ระหว่างกัน ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อคนเราเจอกันต่อหน้า แต่การมองกันผ่านจอทำให้สิ่งนี้หายไป เราไม่รู้ว่าฝ่ายตรงข้าม “รู้สึก” อย่างไรกับเรากันแน่ เราพูดดังไปไหม เขาได้ยินหรือเปล่า เขามิวต์เราอยู่หรือเปล่านะ หรือภาพเราดีเลย์ เขาจะเห็นที่เรายิ้มเมื่อกี้หรือเปล่า ฯลฯ หลากหลายปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการสนทนาออนไลน์เป็นโจทย์ยากสำหรับคนที่ต้องออกแบบการสื่อสารอย่างคุณเตยและคุณปรางเช่นกัน


คุณเตยเล่าว่า “ออนไลน์มันบังคับให้อยู่หน้าจอ การควบคุมเอเนอร์จี้ต้องเตรียมตัวอย่างดีมากกว่าออนไซต์ เรื่องที่ไม่ได้คาดคิดเกิดขึ้นบ่อย ปัญหาเรื่องเทคโนโลยี ต้องฝึกรับมือ ออนไลน์เลยต้องเตรียมเรื่องการเตรียมพื้นที่ในห้องเรียนด้วย เป็นห้องปิดแต่ครอบครัวกำลังกินข้าวอยู่ก็รบกวนสมาธิได้ ต้องเช็กให้ดีว่าห้องอยู่ในสภาพที่เรารู้สึก “ปลอดภัย” ก่อนจะเริ่มกิจกรรม”

“เราต้องมั่นคงกับวิธีการสื่อสารของเราเพียงพอ เพราะถ้ามีอะไรนิดนึงแล้วเราซวนเซ การสื่อสารนั้นอาจจะพังไปเลย ถ้าเกิดมีคนในห้องเกิดเงียบไปหรือนิ่ง เราจะแพนิคแล้ว เริ่มคิดว่าเขาไม่ได้ยินหรือเปล่า หรือมันมีปัญหาอะไร เราต้องลดเสียงในหัวนั้นลง แล้วไปต่อ สำคัญคือ ต้องมั่นคงคอนเทนต์ ซ้อมมาอย่างดี และเข้าใจในสิ่งที่จะสื่อสาร” คุณปรางเสริม

ฟังแล้วแมงโก้ว้าวมาก ที่การแสดงก็นำกระบวนการมาปรับใช้แล้วพัฒนาทักษะอื่น ๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับเวทีได้ด้วย ซึ่งสิ่งนี้ได้คุณหยอย-เพียงดาว จริยะพันธุ์ จาก Thai Theatre Foundation สรุปให้ว่า คือ “Applied Theatre (การละครประยุกต์)” นั่นเอง


เห็นได้ชัดเจนเลยว่า เพียงแค่จุดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่เรามองข้ามก็ทำให้การสื่อสารดีขึ้นหรือแย่ลงได้ทันที นอกจากนี้คุณเตยยังกระซิบมาเพิ่มอีกว่า ถ้าเป็นไปได้ “การเปิดกล้อง” เวลาสนทนาออนไลน์ จะช่วยให้สื่อสารได้มากขึ้น เพราะคนฟัง “รับรู้” บางอย่างจากเรา เช่น ท่าทางหรือสีหน้า ซึ่งช่วยให้สื่อสารได้เฟรนด์ลี่ขึ้น ผู้รับสารก็แฮปปี้ขึ้น (แต่ถ้าไม่ไหวจริง ๆ มันก็ฝึกกันได้! คุณเตยบอกมา)



พูดมาขนาดนี้แล้ว ก็อดไม่ได้ต้องชี้ช่องให้ทุกคนตามมาพัฒนาการสื่อสารของตัวเองกันต่อใน CAPT Fest 2021 เพราะ Self-Factory เขาร่วมกับ TTF ทำเวิร์กช็อป Acting for Non-Actor: Create Your Own Communication เรียกได้ว่าที่เล่ามาข้างบน ทุกคนจะได้ปฏิบัติจริงกันเลย เห็นผลกันไปเลยว่ามันเริ่ดจริงแม่ ไม่ได้คิดไปเอง!


ใครสนใจเข้าร่วมเวิร์กช็อป สมัครกันได้เลยที่ https://app.livestorm.co/capt/capt-fest-2021-acting-for-non-actors-create-your-communication



 

ติดตามข่าวสารในแวดวงเทศกาลและเรื่องราวของคนในเทศกาลได้ที่ Happy Mango, festival people connected. ได้ทุกช่องทาง อย่าลืมกดไลก์ กดแชร์ กดติดตามกันนะคะ :)


14 views0 comments